Nałóg wyniszcza zarówno na organizm, jak i ciało uzależnionej osoby, wpływając na jej środowisko rodzinne i powodując zaburzenia funkcjonowania społecznego. Alkoholicy oraz narkomani prezentują zachowania autodestrukcyjne wskazujące na niepoprawne działanie instynktu samozachowawczego. Czują oni nasilone pragnienie zażycia substancji psychoaktywnych odczuwane jako przymus wewnętrzny. Nie posiadają zdolności do samokontroli, co hamuje ich walkę z nałogiem. Uzależnieni cierpią wskutek wzmagającej się samotności, cierpienia, osamotnienia i bezradności.